?
Login/Creëer een profiel 


Sign-on  Frans Engels 
 
 
www.cartophilie.be Sponsored by

Welkom op www.cartophilie.be

Openbare bladen over prentkaarten


Version françaiseINLEIDING TOT DE P.R.- en de ROSENBAUMKAARTEN




Dit artikel komt van de Manneken Pis Brussels Prentkaartenclub tijdschrift Nr 52 (1992). Dank u voor de toestemming om dit artikel te reproduceren

Op het einde van de negentiende eeuw was de vraag naar nieuwe prent- kaarten zeer hoog en de drukkers, bij gebrek aan nieuwe zichten, gebruikten allerlei fotografische truukjes ou hun uitgave te vergroten.

Men drukte op blauwe dragers een blauw gedrukt zicht, voegde er een maan aan toe en schiep zo de illusie van een nachtelijk zicht, hoewel men er soms nog veel personan op afgebeeld zag.

Ook zichten uit de vroegere Leporelloboekjes werden gebruikt om zicht kaarten te maken. Leporelloboekjes werden, voora.l rond 1880, veel verkocht als toeristische souvenirs; ze bestonden uit een aantal fotokaarten die aan elkaar gekleefd waren met in het begin en op het einde een hard kafttje waartussen ze samengevouwen werden. Uitgevers gebruikten ook fotos van vroegere en ook soms verdwenen zichten om zichtkaarten te maken. Albert SUGG uit Gent gebruikte een foto van E.Sacré om in 1899 een prentkaart te maken waarop men de ingangspoort zag van het St. Elisabethbegijnhof te Gent. Deze poort was echter reeds in 1899 afgebroken en in dezelfde uitgave van 1899 toont een prentkaart ons de Gentse vismijn in een niet meer bestaan- de toestand.

Ook P.R. kaarten tonen soms verouderde zichten; we vonden op P.R. 197 Verviers- Eglise St-Antoine, rechts onderaan op het zicht, nog de tekst en nummer van de vroegere fotokaart. Voor copyrecht zien wij ook de naam vermeld worden van de fotograaf en bij de P.R. kaarten vonden we bij Mons de naam "Stalport, photo" en op Spa-kaarten de naam "F. Wylands". Beroepsfotografen verkochten soms hetzelfde zicht aan. verschillende uitgevers.

In de fantasiekaerten drukte men de afbeelding ook veel in spiegelbeeld, ook verkleinde men deze of men vergrootte de voorstelling of gedeelten ervan. Ofschoon men soms door de fout van enkele uitgevers of drukkers ook zichtkaarten in spiegelbeeld vindt is dit echter voor een normale verkoop uitgesloten. Wel zien we dat soms een horizontale voorstelling een vertikaal zicht werd zoals bij de P.R. kaart nr. 147: Anvers-Place Verte- Statue Rubens die in type C, blauwe druk op een witte drager, vertikaal de bovenste helft van de zichtkaart inneemt; hetzelfde zien we bij de P.R. kart nr. 252: Bruxelles Palais de Justice, waar ook het horizontaal zicht een vertikale voorstelling wordt.

Men vindt maar weinig van deze kaarten terug; dit wijst erop dat ze geen groot sukses gekend hebben, waardoor er niet veel herdrukken kwamen. Ook zijn er steden waarvan men enkel de P.R. kaarten vindt en geen ROSENBAUMzichten en een paar hebben zelfs geen van beide uitgaven gekend.

Fotografisch waren de zichten minderwaardig als men ze vergelijkt met de prachtige kaarten van Th. De Graeve, .Sugg, E. Nels, Hofmann, Hermans, enz., waartegen ze niet konden wedijveren. We vermoeden dan ook dat deze kaarten goedkope uitgaven waren zoals de witte E.G. kaarten (E. Grégoire) en van zijn opvolger V.E.D. (V.Ernult-Doncq) en deze van G.M. (G.Meyer) die eveneens dergelijke goedkope fotogravuren verspreid hebben.

In de hierna volgende lijst gebruiken wij de letter P en R(osenbaum):
Anvers P+R
Bon-Secours R
Bruges P
Bruxelles P+R
Charleroi P
Diest P
Hal R
Heyst-sur-Mer P
Lié ge P+R
Malines P
Mons P
Montaigu R
Namur P+R
Ostende P
Spa P+R
Tournai P
Verviers P
Ypres P+R

De meeste van deze kaarten werden tussen 1898 en 1903 verstuurd. 0p 89 kaarten met duidelijke poststempel vonden we van de:

  • P.R. kaarten: 1898=2; 1899=26; 1900=16; 1901=2; 1903=1
  • ROSENBAUM K.: 1899=15; 1900=19; 1901=6; 1902=2 kaarten,
    Op het einde van dit artikel geven wij de verschiliende adreszijden die we in beide uitgaven vonden.. (zal in volgend blad verschijnen).

    Met de reeds beschikbare gegevens hebben wij getracht een voorlopig sdhema op te maken. van deze uitgaven als we aannemen dat deze 420 kaarten telt. We laten de hoge nummers van de reeks met kunstkaarten ter zijde; deze begon mogelijks maar met het nummer 600. Het spreekt van zelf dat dit schema geen vaststaand feit is over de ganse lijn:

  • 100---109 Bruxelles
  • 110---119 Liège
  • 120---129 Malines
  • 130---139 Bruxelles
  • 140---149 Anvers
  • 150---169 Bruges
  • 170---179 Ypres
  • 180---189 Spa
  • 190---199 Verviers
  • 200---205 Liège
  • 206---215 Namur
  • 216---225 ?
  • 226---235 Heyst s M
  • 236---245 Ostende
  • 246---249 Anvers
  • 250---2 39 Bruxelles
  • 260---263 ?
  • 264---272 Mons
  • 273---288 Tournai
  • 289---294 Anvers/Zoo
  • 295---300 XI congrès
  • 301---314 ?
  • 315---324 Charleroi
  • 325---354 Armée Belge
  • 355---359 Dynastie
  • 360---365 Anvers
  • 366---370 Liège
  • 371---372 Ypres
  • 373---389 Bruxelles
  • 390---392 Diest
  • 393---398 Montaigu
  • 399---402 Namur
  • 403---409 Hal
  • 410---415 Bon-Secours
  • 416... ??
    Beide reeksen beginnen met het nummer 100; hiervoor vonden we nog geen verklaring. Veel drukkers uit het begin van deze eeuw gaven niet alleen prentkaarten uit maar ook andere prenten, profan en religieuze. Zo vonden we van de uitgever Bertels en van A. De Frenne bidprentjes. Het is dus wel mogelijk dat de lagere nummers voor reklamekaarten, folders of fotokaarten en zo meer bestemd waren. We stellen vast dat beide reeksen de scheidingslijn niet overleefd hebben. Wel vonden we een P.R. kaart met een poststempel van 1906 maar wij hebben hier zeker te maken met een kaart die uit besparing toch gebruikt werd door de bezitter die deze reeds enkele jaren als souvenirkaart bezat.

    DE P.R.PEEKS In deze uitgave kennen we zichten in verschillende formaten. Ze zijn in een blauwe of in een bruine druk on blauwe dragers en hebben op het zicht een rode opdruk; een andere uitgave is een blauwe druk gebruikt op een witte drager; ze gelijken zeer goed op tekeningen. De vroegste stempel is van mei 1898 en de opdruk op de edreszijde is in een zwarte druk. In deze reeks vindt men een aantal militairen en de opdruk: Belgique... en geen verdere plaatsvermelding. Dergelijke kaarten konden dus overal verkocht worden waar soldaten gelegerd waren. Van GENT is er nog geen P/R.- of Rosenbaumkaart gekend, nochtans op de P.R. kaart nr. 344 "Belgique- Régiment du Train", vond ik een stemple die bewees dat deze kaart uit GENT verzonden was en afgestem veld in het Zuidstation op 8 februari 1899. Ten were een soldaat deze in oe trein geschreven had en hij het overstappen in de Zuidstatie, die een eindstation was, gepost had.

    DE ROSENBAUMREEKS Deze kaarten zijn als dagzicht een andere uitgave van de P.R. reeks. De zelfde zichten, op enkele uitzonderingen na, vindt men met de zelfde nummers. De uitzonderingen geven wel, met een ander zicht, de zelfde plaats weer. Een verband tmssen beide uitgaven vindt men op de P.R. kaart 135, waarvan de Rosenbaumkaart een van de uitzonderingen is. Op de P.R.kaart staat duidelijk als nummer P.R.P1.1 35; hier wordt dus de Pl. gebruikt die de Rosenbaumka.arten kenmerkt. De oudste poststempel mij bekend is van mei 1899. De zichten vindt men in drie kleuren; men heeft blauwe zichten, bruine zichten en grijze zichten, gedrukt op dragersin een licht groene, een licht gele, een licht blauwe of in een witte kleur. Het zijn evenals de P.R. kaarten fotogravures en de blauwe voorstelling is soms in verschillende tinten gedrukt. De opdruk op de zichtzijde is in zwarte of in blauwe letters en op de adreszijde ziet men een zwarte druk en op de kunstkaarten is deze in een groene kleur. Deze laatste soort heeft echter geen stippellijnen met voorgedrukte M.

    Op twee kaarten vonden wij geen vermelding vn+n de uitgever; op nr. 391 en op nr. 393, beicle zijn identiek Pan de Rosenbaumuitgave en tonen de Pl. voor het nummer.

    Wij heten onze nieuwe medewerker de heer F. VAN BOST uit Gent welkom en danken hem voor deze interessante bijdrage. Onze nieuwe collega heeft ons eveneens een lijst van 80 P.R. kaarten, alsook een (vergedreven studie van de adreskanten van deze kaarten laten geworden. Dit alles zal ons zeker van nut zijn om voor de leden, zoals beloofd voor het einde van dit jaar een definitieve lijst te kunnen opstellen. Alle bijkomende inlichtingen en onmerkingen van Uwentwege hieromtrent zijn steeds welkom.

    * Nous saluons l'arrivée d'un nouveau collaborateur, Mr. F. VAN BOST de Gand et le remercions pour son article intéressant au sujet des cartes P.R. Par manque de place, il ne nous est pas possible de vous présenter ici la traduction; celle-ci paraîtra dans le prochain bulletin. Notre nouveau collègue nous a également fait parvenir la liste de 80 cartes P.R., ainsi qu'une étude (assez poussée du verso de ces cartes. Tout ce matériel nous sera certainement utile pour préparer, comme promis pour la fin de cette année, la liste définitive des cartes P.R. Entretemps, nous serons toujours heureux de recevoir de votre part tout renseignement complémentaire.

  • Copyright © door www.cartophilie.be Alle Rechten Voorbehouden.

    Creation Date and time: 2006-11-14 (1034 maal gelezen)

    [ Ga terug ]

    www.cartophilie.be Sponsored by
    Thank you to Francisco B.urzi who inspires me initially this website. The code has been 90% rewritten
    Pagina Rendering: 0.22 seconden